Får du D-vitamin nok?
-For dig der har mørk hud eller går tildækket
SOMALISK
Ma heshaa D-fiitamiin kugu filan? Adigaaga maqaarka madow ama is dedaa (is asturaa)
URDU
TYRKISK Yeterli miktarda D-vitamini alıyormusunuz?
-Esmer tenliyseniz ya da kapalı giyiniyorsanız
BOSNISK
Dobija‰ li dovoljno D-vitamina?
KROATISK
SERBISK -Za onoga koji ima tamnu koÏu ili ide pokriven
ALBANSK
A merr ti aq sa duhet vitaminë D?
- Për ty që ke lëkurë të errët, ose që shkon e mbuluar.
FARSI
Får du D-vitamin nok? -For dig der har mørk hud eller går tildækket
Hvis du har mørk hud eller går tildækket (lange ærmer, lange bukser, lang kjole eller tørklæde), får du måske ikke D-vitamin nok.
Når solens stråler rammer huden, dannes der D-vitamin. Men hvis du har mørk hud, har din hud sværere ved at danne D-vitamin, end hvis du har lys hud. Der dannes ikke D-vitamin, hvis du opholder dig inden døre eller i skygge -eller hvis huden er dækket af tøj.
D-vitamin findes i fisk, kød, mælk og æg, men det er svært at få nok D-vitamin gennem maden.
Hvorfor skal du have D-vitamin?
Børn har brug for D-vitamin for at vokse.
Få mere at vide
Du kan få flere pjecer af din læge eller bestille nye hos Fødevarestyrelsen på: www.fvst.dk under Publikationer.
Læs mere om sund mad på www.altomkost.dk (Hjemmesiden er på dansk).
Voksne har brug for D-vitamin for at få stærke muskler og knogler.
Hvis du er gravid, er det særlig vigtigt at få D-vitamin, da det ufødte barn er afhængig af at få D-vitamin fra moderen.
Hvis du mangler D-vitamin, kan du blive syg. Du kan få smerter i kroppen, kramper i musklerne eller prikken og snurren i hænder, arme, fødder og ben. Du kan også føle dig træt og mangle kræfter til at klare hverdagen.
Hvis du tror, du mangler D-vitamin, skal du tale med din læge.
Hvor meget D-vitamin har du brug for?
Fødevarestyrelsen og Sundhedsstyrelsen anbefaler, at du spiser følgende D-vitamintilskud hver dag:
• Spædbørn (2 uger til 1 1/2 år)
10 mikrogram D-vitamin om dagen (400 IE) i form af D-vitamindråber. Spørg din læge eller sundhedsplejerske.
• Børn
10 mikrogram D-vitamin om dagen (400 IE).
• Voksne mænd og kvinder
10 mikrogram D-vitamin om dagen (400 IE).
• Gravide og ammende
10 mikrogram D-vitamin om dagen (400 IE).
Hvis du ikke får mælk eller mælkeprodukter, bør du kombinere dit D-vitamintilskud med et kalciumtilskud. Børn (1-9 år) skal have 500 mg kalcium om dagen. Voksne og børn over 10 år skal have 500-1000 mg kalcium om dagen.
Sådan kan du få D-vitamin:
Du kan få D-vitamin i multivitaminpiller, kalkpiller, D-vitaminpiller og D-vitamindråber. Vær opmærksom på at D-vitaminindholdet varierer i de forskellige produkter.
Ma heshaa D-fiitamiin kugu filan? - Adigaaga maqaarka madow ama is dedaa (is asturaa)
Haddii aad maqaar madow leedahay ama is deddo (gacmo dheere, lugo dheere, toob dheer ama khamaar), laga yaabee in aadan helin D-fiitamiin kugu filan. Marka falaadhaha cadceeddu ku dhacaan maqaarka ayaa Dfiitamiin samaysmaa. Laakiin haddii aad maqaar madow leedahay maqaarkaaga way kaga adag tahay inuu sameeyo D-fiitamiin marka loo eego haddii aad maqaar cad leedahay. Ma samysmayo D-fiitamiin, haddii aad gudaha ama hoos (hadh) ku jirto – ama maqaarka dhar ku dedan yahay. D-fiitamiin waxa laga helaa kalluunka (mallaayga), hillibka, caanaha iyo ukunta (beedka), laakiin way adag tahay in Dfiitamiin ku filan cuntada laga helo.
Waa maxay sababta aad D-fiitamiin u qaadanaysaa?
Carruurtu waxay u baahan yihiin D-fiitamiin si ay u koraan. Dadka waaweyn waxay u baahan yihiin D-fiitamiin si ay u helkaan muruqyo iyo lafo xoog badan. Gaar ahaan haddii aad uur leedahay waa muhiim in aad Dfiitamiin hesho, taas oo ilmaha aan dhalan uu ku xidhan yahay D-fiitamiinka uu hooyada ka helo. Haddii uu D-fiitamiinku kaa dhamaado waad jirran kartaa. Waxaa kaar (xanuun) kaa qaban karaa jidhka, waxaa ku gariiraya (jaraynaya) murqaha ama waxa finan kaa soo bixi karaan gacmaha, cududaha, cagaha iyo lugaha. Waxaad xataa dareemi kartaa daal iyo awood la’aan si loo debero hawl maalmeedka. Haddii aad u malaynayso in uu D-fiitamiin kaa maqan yahay waxaad la hadashaa dhakhtarkaaga.
Waxyaabo dheeraad ah ka ogow
Imisa D-fiitamiin ah ayaad u baahan tahay?
Hoggaanka-maceeshadda (Fødevarestyrelsen) iyo hoggaanka-caafimaadku (Sundhedsstyrelsen) waxay ku talinayaan in aad maalin walba cunto kaabayaashan D-fiitamiinka ee soo socda:
- Ilmaha aadka u yar (2 illaa 1 1/2 sanno) 10 mikrogaraam oo D-fiitamiin ah oo dhibco ah maalintii (400 IE). Weydii dhakhtarkaaga ama neesarta ilmaha.
- Carruurta
10 mikrogaraam oo D-fiitamiin ah maalintii (400 IE).
• Ragga iyo Dumarka
10 mikrogaraam oo D-fiitamiin ah maalintii (400 IE).
• Dumarka uurka leh iyo kuwa ilmuhu nuugayo
10 mikrogaraam oo D-fiitamiin ah maalintii (400 IE).
Haddii aadan qaadanin caano ama waxyaabaha caanaha laga sameeyo, waa inaad kaabahaaga D-fiitamiinka raacisaa kaabe kaalshiyam ah. Carruurtu (1-9 sanno) waa in ay qaataan 500 mg oo kaalshiyam ah maalintii. Dadka waaweyn iyo carruurta 10 sanno ka weyn waa in ay qaataan 500-1000 mg oo kaalshiyam ah maalintii.
Sidan ayaad D-fiitamiin ku heli kartaa
Waxaad D-fiitamiin ka heli kartaa kiniinada fiitamiinada isku-jirka (multivitaminpiller), kiniinada kaalshiyamta (kalkpiller), kiniinada D-fiitamiinka (D-vitaminpiller) iyo dhibcaha D-fiitamiinka (D-vitamindråber). U fiirso in badeecadaha kala duwan D-fiitamiinka ku jiraa kala duwan yahay.
Waxaad buug yaryar oo badan ka heli kartaa dhakhtarkaaga ama waxaad Hoggaankamaceeshadda ka dalban kartaa kuwo cusub bogga shabakadda: www.fvst.dk qaybta faafinta.
Ka akhri waxyaabo dheeraad ah oo ku saabsan cunto saxo leh bogga shabakadda www.altomkost.dk (booggani waa deenish).
Ministeriet for Familie og Forbrugeranliggender Fødevarestyrelsen - www.fvst.dk Sundhedsstyrelsen - www.sst.dk
Yeterli miktarda D-vitamini alıyormusunuz? - Esmer tenliyseniz ya da kapalı giyiniyorsanız
Eğer esmer tenliyseniz veya kapalı giyiniyorsanız (uzun kol giysi, uzun pantolon, uzun entari, yada eşarp) belki yeterli miktarda D-vitamini alamıyorsunuz.
Güneş ışınları tenle temas ettiğinde D-vitaminleri oluşur.Fakat esmer tenliyseniz, teniniz açık tenlilerden daha zor D.vitamini oluşturabilir.
Eğer içerde veya gölægede oturuyorsanız veya teniniz giysilerle kapalıysa o zaman D-vitamini oluşmaz.
D-vitamini balık, et, süt ve yumurtada bulunmaktadır fakat yemek yoluyla yeterli miktarda D-vitamini almak zordur.
Neden D-vitamini almanız gerekli?
Çocukların, büyümeleri için D-vitamine ihtiyaçları bulunmaktadır. Güçlü kaslar ve kemikler oluşması için yetişkinlerin D-vitamine ihtiyaçları bulunmaktadır. Henüz doğmamış bir çocuk anneden gelen D-vitamine bağımlı olduğundan dolayı, hamileyseniz D-vitamini özellikle önemlidir.
Eğer sizde D-vitamini eksikliği varsa hasta olabilirsiniz. Vücudunuza ağrılar, kaslarına kramp girebilir yada ellerinizin içine, kollarınıza, ayaklarınıza ve bacaklarınıza bir şeylerin batırıldığı hissini duyabilirsiniz.Kendinizi yorgun ve günlük hayatla baş edemeyecek şekilde güçsüz hisedebilirsiniz.
Eğer sizde D-vitamini eksikliği bulunduğunu düşünüyorsanız o zaman doktorunuzla konuşun.
Ne kadar D-vitaminine ihtiyacınız var?
Fødevarestyrelsen og Sundhedsstyrelsen (Besin ve Gıda Müdürlüğü ve Sağlık Müdürlüğü) her gün şu D-vitamini ilavelerini almanızı tavsiye etmektedir:
- Bebekler (2 haftalıktan 11/2 yaşa kadar) D-vitamini damlaları şeklinde günde 10 mikrogram D-vitamini (400 IE). Doktorunuza ya da sağlık hemşiresine sorunuz.
- Çocuklar Günde 10 mikrogram D-vitamini (400 IE).
- Yetişkin erkek ve kadınlar Günde 10 mikrogram D-vitamini (400 IE).
- Hamile olanlar ve çocuk emzirenler Günde 10 mikrogram D-vitamini (400 IE).
Eğer süt veya süt ürünleri yemiyor/içmiyorsanız D-vitamini ilaveninizi kalsiyum ilavesiyle birlikte alınız.Çocukların (1-9 yaş) günde 500 mg kalsiyum almaları gereklidir.YetiŞkinlerin ve 10 yaşınıın üzerindeki çocukların günde 500-1000 mg kalsiyum almaları gereklidir.
D-vitamini şu sekilde alabilirsiniz:
D-vitamini multivitamin hapları, kalsiyum hapları, D-vitamini hapları ve D-vitamini damları kullanark alabilirsiniz.D-vitamini miktarının üründen ürüne değiştiğine dikkat ediniz.
Daha fazla bilgi için
Daha farklı broşürleri doktorunuzda alabilirsiniz yada Fødevarestyrelsen (Gida ve Besin Müdürlüğünün) İnternet sitesinde: www.fvst.dk Publikationer bölümünde yeni broşür ısmarlayabilirsiniz
Sağlıklı yemek hakkında daha fazlasını www.altomkost.dk sitesinde okuyabilirsiniz (Site Danimarkacadır) .
Ministeriet for Familie og Forbrugeranliggender Fødevarestyrelsen www.fvst.dk Sundhedsstyrelsen www.sst.dk
BOSNISK KROATISK SERBISK
Dobija‰ li dovoljno D-vitamina? - Za onoga koji ima tamnu koÏu ili ide pokriven
Ako ima‰ tamnu koÏu ili ide‰ pokriven/a (dugi rukavi, dugaãke pantalone, duga haljina ili marama), moÏda ne dobija‰ dovoljno D-vitamina.
Kad sunãevi zraci dodirnu koÏu, stvara se D-vitamin. Ali ako ima‰ tamnu koÏu, D-vitamin se stvara teÏe nego ako ima‰ svijetlu koÏu. D-vitamin se ne stvara ako si u kuçi, u sjenci ili ako si pokriven/a odjeçom.
D-vitamina ima u ribi, mesu, mlijeku i jajima ali je te‰ko sakupiti dovoljno D-vitamina samo iz hrane.
âemu sluÏi D-vitamin?
Djeci treba D-vitamin da bi rasla. Odraslima treba D-vitamin da bi imali jake mi‰içe i kosti. D-vitamin je naroãito vaÏan za trudnice jer nero∂eno dijete dobija D-vitamin preko majke.
Ako ti nedostaje D-vitamin, moÏe‰ da se razboli‰. MoÏe‰ da dobije‰ i bolove u tijelu, grãeve u mi‰içima ili mogu da ti utrnu ruke i noge. MoÏe‰ i da se osjeça‰ umornim ili da nema‰ snage za svakodnevni Ïivot.
Ako ti se ãini da nema‰ dovoljno D-vitamina, obrati se ljekaru.
Vi‰e informacija
Kod svog ljekara ili Uprave za ishranu moÏe‰ da na∂e‰ vi‰e bro‰ura : www.fvst.dk pod Publikationer.
Vi‰e o zdravoj ishrani proãitaj na www.altomkost.dk (Stranica je na danskom).
Ministeriet for Familie og Forbrugeranliggender Ministarstvo za Porodicu i potro‰nju Fødevarestyrelsen Uprava za ishranu www.fvst.dk
Sundhedsstyrelsen Zdravstvena uprava www.sst.dk
Koliko ti D-vitamina treba?
Uprava za ishranu i Zdravstvena uprava preporuãuju sljedeçe koliãine dodatka D-vitamina dnevno:
- Bebe (2 sedmice do 11/2 god.) 10 mikrograma D-vitamina dnevno (400 IE) u obliku Dkapi. Pitaj ljekara ili medicinsku sestru.
- Djeca 10 mikrograma D-vitamina dnevno (400 IE).
- Odrasli mu‰karci i Ïene 10 mikrograma D-vitamina dnevno (400 IE).
- Trudnice i dojilje 10 mikrograma D-vitamina dnevno (400 IE).
Ako ne pije‰ mlijeko ili mlijeãne proizvode onda kombinuj dodatak D-vitamina sa dodatkom kalcijuma. Djeca (1-9 god.) treba da uzimaju 500 mg kalcijuma dnevno. Odrasli i djeca preko 10 god. treba da uzimaju 500-1000 mg kalcijuma dnevno.
D-vitamin moÏe‰ da uzima‰ kao:
D-vitamin u multivitaminskim pilulama, kalcijum-pilulama, Dvitaminskim pilulama i D-vitaminskim kapima. Obrati paÏnju da sadrÏina D-vitamina varira od proizvoda do proizvoda.
A merr ti aq sa duhet vitaminë D? - Për ty që ke lëkurë të errët ose që shkon e mbuluar.
Nëse ke lëkurë të errët, ose shkon e mbuluar (me rroba me krahë të gjata, pantallona të gjata, fustane të gjatë ose shami), ndoshta ti nuk merr vitaminë D në mënyrë të mjaftueshme.
Kur rrezet e diellit bien mbi lëkurë, formohet vitamina D. Por, nëse lëkura jote është e errët, atëherë lëkura e ka më të vështirë të formojë vitaminën D, krahasuar me lëkurën e bardhë. Lëkura nuk formon vitaminë D nëse ti qëndron brenda, në hije, ose nëse lëkura është e mbuluar me rroba.
Vitamina D gjendet tek peshku, mishi, qumështi dhe vezët, por është e vështirë të përfitohet sasia e mjaftueshme nëpërmjet ushqimit.
Pse të nevojitet vitamina D?
Fëmijët kanë nevojë për vitaminë D që të rriten. Të rriturit kanë nevojë për vitaminë D që të kenë muskuj dhe kocka të forta. Nëse je shtatëzanë, është shumë e rëndësishme që të marrësh vitaminë D, sepse foshnja e palindur është plotësisht e varur nga nëna, përsa i përket vitaminës D.
Nëse ke mungesa të vitaminës D, mund të sëmuresh. Mund të të shfaqen dhembje të trupit, ngërç i muskujve ose shqetësime, sikur të shpon dikush në duar, krahë, kofshë dhe këmbë. Mund të ndjehesh i pafuqishëm, dhe nuk ia del dot mbanë me gjërat e përditshme. Nëse ti mendon se ke mungesa të vitaminës D, duhet të flasësh me mjekun tënd.
Për sa vitaminë D ka nevojë njeriu?
Drejtoria Ushqimore dhe ajo e Shëndetit rekomandojnë që ti të marrësh shtesa të vitaminës D si më poshtë:
- Foshnjat (2 javë deri në 11/2 vjet) 10 mikrogram vitaminë D në ditë (400 IE), në formën e vitaminës D me pika. Pyet mjekun ose punonjësen e shëndetësisë.
- Fëmijë
10 mikrogram vitaminë D në ditë (400 IE).
• Të rritur burra dhe gra
10 mikrogram vitaminë D në ditë (400 IE).
• Gra shtatëzana dhe me fëmijë në gjoks
10 mikrogram vitaminë D në ditë (400 IE).
Nëse nuk pi qumësht, ose nuk ha produkte të qumështit, duhet të kombinosh shtesën e vitaminës D me një shtesë kalciumi. Fëmijët (1-9 år) duhet të marrin 500 mg kalcium në ditë. Të rriturit dhe fëmijët mbi 10 vjeç duhet të marrin 500-1000 mg kalcium në ditë.
Kështu mund të marrësh vitaminën D:
Vitaminën D ti mund ta marrësh si kokrra multivitaminë, kokrra gëlqereje (kalk), kokrra vitaminë D dhe vitaminë D me pika. Duhet mbajtur parasysh që sasia e përmbajtjes së vitaminës D, ndryshon në varësi të produktit.
Mëso më tepër
Ti mund të marrësh broshura të tjera tek mjeku yt, ose mund t´i porositësh tek Drejtoria Ushqimore në www.fvst.dk nën rubrikën Publikationer (Publikime).
Lexo më tepër për ushqimet e shëndetshme në www.altomkost.dk (Faqja është në danisht).
Ministria për Familje dhe Konsumatorë Drejtoria Ushqimore · www.fvst.dk Drejtoria Shëndetësore · www.sst.dk
FARSI
© Fødevarestyrelsen. 1. udgave. 1. oplag. Marts 2005. Oplag 150.000. Design: essensen Aps. Foto: Niels Nyholm. Tryk: From & Co. Bestilling kan ske via: www.fvst.dk . Bestillingsnummer 2005202
| Mørkhøj Bygade 19 | Islands Brygge 67 |
| 2860 Søborg | 2300 København S |
| Tlf: 33 95 60 00 (kl. 9-12) | Tlf: 72 22 74 00 |
| info@fvst.dk | www.sst.dk |
| www.fvst.dk |